Kunst en Mensen

Als kunstenaar is Saskia van Haeren verbonden aan Landpark Assisië. Haar opdracht: de essentie van het Landpark beleefbaar maken, op zo’n manier dat er magneetkracht van binnen naar buiten ontstaat. Saskia: “Kunst is kunst wanneer die gemaakt is vanuit oorspronkelijkheid. Bij Landpark Assisië is die oorspronkelijkheid bijna tastbaar.”

Saskia vertelt hoe ze twee jaar geleden in contact kwam met Prisma, terwijl ze bezig was met een gemeenschapsproject in Udenhout, samen met ouderen en kinderen. “Ik ontmoette er Huug van de Velde, die onder de indruk was van mijn werk. Prisma zocht iemand die via een eigen kunstvorm voor het Landpark de essentie van de plek tot leven kon brengen en die zou ‘inbedden’ in de gemeenschap. Het project kreeg de naam Makers van Assisië, kortweg MAS. Een grote klus. Ik hakte die in drie onderdelen: onderzoek, realisatie en exposure.”

Aan tafel met Jacob en Wim
Saskia werkt vanuit laagdrempelige inlooplocaties. Daarom koos zij voor de centraal gelegen oude smederij als werkplaats waar vanuit zij haar werk op Assisië doet. Dat werkt goed. “In de onderzoeksfase kreeg ik de kriebels van alle research en wilde iets gaan dóen. In die tijd werd in de smederij het kruisbeeld dat aan de oorspronkelijke ingang van het Landpark aan de N65 hangt, gerenoveerd. Ik besloot een tafelkleed te gaan bestempelen met iedereen die dat leuk vond wanneer hij of zij binnenliep. En als het beeld dan klaar was, zouden we met z’n allen aan tafel gaan om het te vieren.” Via Facebook maakte Saskia PR voor het project en probeerde zij de omgeving te betrekken. Bewoners, familie, medewerkers, buren, zelfs de juf van school meldden zich aan, wilde met haar hele schoolklas meehelpen het kleed te bestempelen.

“Van het markante handschrift van bewoner Wim van de Cauwelaar maakte ik letterstempels. En daarmee stempelden we, honderden mensen, gedurende vijf maanden fragmenten uit het levensverhaal van Jacob Leerentveld, die hier vroeger woonde. Al die mensen hier bezig te zien, een plaatje was het. Ook Wim heeft zijn eigen handschrift staan stempelen. Gaandeweg werden de letters van Wim meer dan tekst, het werd herkenbaar beeld gemaakt door de gemeenschap. De mensen werden eigenaar van het uit Wim zijn letters ontstane beeld. Daarna volgde het naaien, het strijken en fixeren. Het kleed werd 100 meter lang en in juni, toen we het kruisbeeld terughingen, vierden we dat met 230 mensen, aan tafel met Jacob en Wim.’

Oorspronkelijkheid aan de oppervlakte
Over de verbinding van kunst met het Landpark zegt Saskia: “De oorspronkelijkheid in ons mensen raakt een beetje verstopt naarmate we volwassen worden. Maar het is juist fijn en belangrijk om daar een beroep op te doen. Mensen met een beperking en kunstenaars hebben geen, of minder, denkkaders. Daardoor is die oorspronkelijkheid in mensen op Assisië bijna tastbaar, ze vráágt om een vorm, om tot leven te komen, gezien te worden en aan te trekken.  Dat maakt het fijn om hier te werken. Het voedt mijn opdracht.

Kunst is kunst wanneer die gemaakt is vanuit oorsprong. Het is niet belangrijk wie wat mooi vindt. Je wordt geraakt door iets dat je herként. Daar ligt de verbinding tussen maker en waarnemer.  Gemeenschapskunst is het faciliteren van mogelijkheden om te máken, individueel, en zo te werken aan een gemeenschappelijk resultaat. Door de betrokkenheid vanuit ieders oorspronkelijkheid op het gezamenlijk resultaat, wordt dat resultaat eigendom van alle leden van de gemeenschap. Op die manier is maken en beleven van kunst laagdrempelig. Ook hier, op het Landpark.”

Liefde, warmte en licht
Het eindplan ligt nu klaar: het op één lijn brengen van drie iconen. “Het Jezusbeeld bij de ingang van het Landpark en het Heilige Hartbeeld bij de Kapel, die beelden staan voor de zorgdrager die de kerk vroeger was. De huidige zorgdrager is Prisma. En die heeft (nog) geen icoon, terwijl wat zij uitdraagt op en vanuit deze plek, iconisch is voor zorg. Dus dat icoon gaan we maken. Zo is mijn voorstel.
Het op één lijn brengen van de drie iconen start ik vanuit de kern, het letterlijke Heilige Hart. Ik vroeg mensen naar hun gedachten over deze plek. “Komt allen tot mij”, zegt het Heilig Hartbeeld bij de Kapel. Maar mensen lopen voorbij. Het moet juist een plek zijn waar we graag komen, waar het licht is en waar beweging is. Mijn idee en ontwerp daarvoor worden momenteel besproken.”

Hardware en software
Saskia: “Het icoon zal staan voor de essentie van deze plek. Het zal onderdeel zijn van de cultuur en duurzaam zijn. Het makerschap en eigendom liggen bij de mensen zelf.  Het is mijn werk zulke processen op te starten en te begeleiden, zodat de bezieling ervan als het ware de grond insijpelt, deel wordt van het dagelijks leven.” Saskia legt uit hoe ze in haar werk onderscheid maakt tussen hardware en software. “De hardware zijn de objecten waaraan we werken. De software, dat is het proces. Daarmee start de exposure, het uitdragen van de essentie, al tijdens het maakproces.

Waarom kiest een kunstenaar als Saskia juist voor hier, een project op deze plek? “De raakbaarheid van alle mensen hier is sterk. Prisma is goed in het uitdragen van eenheid in diversiteit. En dat sluit volledig aan op mijn visie en werkwijze.”